Resumo
O 14 e 15 de xuño o Observatorio das Ocupacións do SEPE 1 celebrou os seus décimo oitavas xornadas, estas tiveron por obxectivo avanzar na mellora da análise da situación do mercado de traballo e na prospección das tendencias do emprego, para servir de referente en a anticipación das necesidades e requirimentos do mercado laboral. As xornadas contaron coa participación da Rede de técnicos de o Observatorio das Ocupacións -en diante OO- e de expertos da Comisión Europea e de Tecnoloxías da Información e das Comunicacións.
O primeiro día das Xornadas, dedicouse a enmarcar o contexto no que o OO desenvolverá o seu traballo: As actuacións previstas para a Presidencia española da Unión Europea, o Ano Europeo das Competencias, a nova Lei de Emprego e a futura Axencia Española do Emprego. Neste marco, presentáronse as liñas de traballo do plan de comunicación do OO; o estado de Hipatia, a futura plataforma de encontro e de difusión de información sobre o mercado de traballo; os avances realizados polo OO en consonancia coa clasificación e as competencias ESCO 2 e a reflexión global do rumbo das liñas de estudo do OO nunha contorna cambiante como o actual. O último día, desenvolvéronse mesas de traballo das distintas liñas de estudo do OO, para pasar a seguir a presentar o estado e as novidades das este liñas, algunhas delas como a detección e prospección das necesidades formativas das ocupacións, contan cunha longa traxectoria e outras son novidade, como a análise do axuste entre a oferta e demanda de emprego ou o estudo das competencias persoais.
1 Servizo Público de Emprego Estatal 2 European Skills, Competences, Qualifications and Occupations
Desenvolvemento do primeiro día das Xornadas
A apertura das xornadas contou coa intervención de Federico Muñiz, Subdirector Xeral de Estatística e Información do Servizo Público de Emprego Estatal, e coa mesa de autoridades (Dirección Insular, Director Xeral do Servizo Canario de Emprego, e Padroado de Caixa Canarias ), onde se destacou a importancia destas Xornadas para o Observatorio das Ocupacións, e a satisfacción por celebralas na Palma, como recoñecemento á capacidade de superación da Comunidade Autónoma e da illa.
As intervencións do primeiro día comezaron enmarcando o traballo do Observatorio das Ocupacións (OO) en varios fitos da presidencia europea e continuaron con diversos temas relativos ao Ano europeo das Competencias, os avances do Observatorio canto a as metodoloxías dos seus estudos e informes, a comunicación dos seus produtos, os avances da futura plataforma do OO sobre información do mercado de traballo, etc.:
1 . Fitos da Presidencia española do Consello da Unión Europea: As actuacións previstas en consonancia coa Presidencia de España da UE no segundo semestre de . . 2023
A Subdirección Xeral de Relacións Institucionais e Asistencia Xurídica do SEPE presentou os principais fitos da Presidencia española da UE para o segundo semestre de , 2023 contando co marco de fondo do Ano Europeo das Competencias. Os eventos máis destacables serán:
- A Conferencia de alto nivel a celebrar en Barcelona 19 o e 20 de outubro, no marco do Ano Europeo das Competencias Laborais,onde as políticas activas de emprego e o diálogo social son o núcleo das actuacións dos Servizos Públicos de Emprego, cos obxectivos de non deixar atrás aos colectivos vulnerables, e mellorar da detección de necesidades do mercado de traballo. O intercambio de boas prácticas entre os estados membros da Unión Europea tamén estará presente.
- A Conferencia do grupo de coordinadores nacionais de EURES (EURopean Employment Services) a celebrar no Málaga días 7 e 8 de novembro de , 2023 onde se presentarán as prácticas e experiencias españolas relevantes para EURES e as persoas asistentes.
- Reunión semestral de Direccións Xerais dos Servizos Públicos de Emprego dos países da Unión Europea entre o 14 e 15 de decembro de 2023 Las Palmas en de Gran Canaria, que terá o territorio como o elemento crave para as necesidades en materia de competencias; a innovación, a economía sustentable e a economía verde; as migracións e os colectivos vulnerables; así como as boas prácticas en Políticas Activas Emprego.
2 . O Ano Europeo das Competencias e as implicacións que ten para un observatorio de emprego.
A intervención de Miguel Fernández, experto da Comisión Europea consistiu na presentación das principais medidas o Ano Europeo das Competencias e as principais prioridades da axenda europea.
O Ano Europeo fomentará a reciclaxe profesional e a mellora de competencias, impulsando a competitividade das empresas levando a cabo as transicións dixital e verde de maneira socialmente xusta, inclusiva e equitativa. A información estratéxica sobre competencias require información de calidade sobre o mercado laboral e as capacidades e deberá difundirse de maneira ampla e eficiente entre todas as partes.
Entre os obxectivos da Axenda Europea de Competencias destacáronse:
- Capacitar para un posto de traballo reforzando a información estratéxica sobre competencias; desenvolver estratexias nacionais en materia de competencias e Servizos Públicos de emprego; facer recomendación sobre a Formación Profesional, etc.
- Obter un pacto polas Capacidades que inclúa Alianzas Sectoriais (Blueprints) con compromisos para a mellora das capacidades que inclúa empresas grandes e pequenas, interlocutores sociais; entidades educativas e de formación; asociacións empresariais, clusters sectoriais, cámaras de comercio, servizos de emprego, etc.
- Dispor de ferramentas para a aprendizaxe permanente: Contas individuais de aprendizaxe, Microcredenciales, Europass´.
- Establecer un Marco para os investimentos privados e dos Estados membro en competencias
3 . A nova Lei de Emprego e a futura Axencia Española do Emprego: marco para o Observatorio das Ocupacións.
Guillermo Díaz Martínez, Subdirector Xeral Adxunto de Relacións Institucionais e Asistencia Xurídica do SEPE presentou algúns detalles da nova Lei de Emprego, a súa relación coas funcións do Observatorio das Ocupacións, a especial relevancia da Avaliación da política de Emprego, e o estado de situación da transformación do SEPE na nova Axencia Española de Emprego.
A transformación do Servizo Público de emprego na futura Axencia Española de Emprego ten o obxectivo de abordar os desafíos en materia organizativa, tecnolóxica e de xestión o novo marco do emprego. O obxectivo da nova axencia é conseguir o liderado do Sistema Nacional de Emprego desde unha óptica tecnolóxica e innovadora, provendo á cidadanía dos servizos que esta necesita de modo eficaz e eficiente, a través dun persoal especializado que asuma novos postulados como serán a incorporación da xestión do dato, do Big Data ou da comunicación clara a todos os seus procesos.
4 . Clasificación ESCO: modernización tecnolóxica do Observatorio das Ocupacións
A sesión técnica sobre a Clasificación ESCO (European Skills, Competences, Qualifications and Occupations), clasificación europea multilingüe de ocupacións e competencias, tivo como relatora a Emilio Benítez, consultor experto nesta Clasificación e na coordinación de TIC do SEPE.
Expúxose o estado e os avances conseguidos polo grupo de traballo SISPE-ESCO a nivel nacional, no que participa activamente o Observatorio das Ocupacións. Neste momento xa existe unha correspondencia entre a clasificación de Ocupacións ESCO e a clasificación utilizada polos informes e estatísticas do Observatorio, CNO (Clasificación Nacional de Ocupacións) e iniciáronse os traballos en Competencias. Destacouse a necesidade dunhas competencias comúns aos estados membros da Unión Europea. O primeiro grupo de competencias que o Observatorio das Ocupacións vai abordar serán as competencias dixitais.
A presentación dió pé á reflexión sobre o uso da taxonomía europea nos estudos e produtos que realiza o Observatorio para profundar sobre el en todas as liñas de traballo.
5 . O Catálogo de Ocupacións de Difícil Cobertura
Presentouse o estado actual do Catálogo de Ocupacións de Difícil Cobertura, por parte de José Manuel Alfaro, responsable da súa elaboración na Subdirección Xeral de Estatística e Información. A presentación orientouse ao papel que ten para o Catálogo a información cualitativa que proporciona o Observatorio das Ocupacións sobre os desaxustes entre a oferta e a demanda de emprego que se dan no noso mercado de traballo, xa que esta información proporcionarase a as persoas designadas polos Servizos Públicos de Emprego autonómicos previamente a elaborar o Catálogo.
A misión do Observatorio das Ocupacións é a monitorización permanente do mercado de traballo nos ámbitos nacional e provincial, así como desde o punto de vista sectorial e ocupacional, para coñecer a súa realidade e proporcionar elementos técnicos
6 . O Observatorio das Ocupacións e as contornas cambiantes: Por que innovamos
A intervención da Xefa de Área do Observatorio das Ocupacións, Ana María Laseca, tivo por tema a innovación, os avances e as actividades realizadas pola Rede do Observatorio das Ocupacións durante o 2023 ano , e destacou a importancia de manter o impulso e os novos métodos de traballo que xa está a aplicar o Observatorio das Ocupacións (OO), acordes cos retos actuais e o momento que atravesa o noso mercado laboral.
Nun contexto na que as estruturas sociais xa non perduran o tempo necesario para solidificarse, destacou a necesidade de equipos de traballo áxiles, onde todos os membros sexan conscientes de colaborar para que o proxecto siga avanzando.
Subliñou que a misión do OO é a monitorización permanente do mercado de traballo nos ámbitos nacional e provincial, así como desde o punto de vista sectorial e ocupacional, para coñecer a súa realidade e proporcionar elementos técnicos para a empregabilidade, o desenvolvemento de plans de formación e o deseño de programas de apoio, conservación do emprego e fomento do emprego.
Presentáronse os obxectivos que terá o Observatorio das Ocupacións, a curto e medio prazo, entre os que destacan:
- Responder as necesidades de información con celeridade e calidade, sistematizando procesos
- Mellorar o sistema de fluxos de traballo na rede do Observatorio.
- Avanzar na automatización dos procesos previsibles e repetitivos.
- Colaborar con outros partners en proxectos comúns.
7 . Estratexia de comunicación do Observatorio das Ocupacións
O Observatorio das Ocupacións está a traballar en mellorar a comunicación, consciente de que a comunicación clara é unha necesidade e un reto para os servizos públicos e require unha linguaxe, unha estrutura e un deseño diáfano, para que os usuarios atopen o que necesitan, comprendan o que atopan e que dita información sexa de utilidade. Todo isto comporta ter novos focos de atención: o dereito da cidadanía a recibir información útil, clara e fácil de entender; a transparencia da información e incorporar a experiencia dos usuarios en a interacción coa páxina web e as aplicacións.
Actualizouse a imaxe, a estrutura e os contidos a páxina web cun deseño máis intuitivo, e novos buscadores, e estase incorporando o formato dixital aos produtos co obxectivo de que sexan accesibles na web. Asi mesmo, sistematizouse a aparición de noticias informativas de o Observatorio das Ocupacións, con presenza na web do SEPE e en redes sociais (Twitter, LinkedIn, Facebook, Youtube). Ademais, a futura plataforma do Observatorio.
Hipatia, será un espazo de encontro e difusión do coñecemento sobre o mercado de traballo con participación de organismos diversos (institucións e axentes sociais)
8 . Presentación da futura plataforma do Observatorio das Ocupacións Hipatia
Está a traballarse na creación dunha Plataforma do OO, dentro do espazo web do Observatorio das Ocupacións, chamarase Hipatia e nace co fin de ser un espazo de difusión do coñecemento sobre o mercado de traballo (publicacións, eventos, experiencias) e de encontro, onde haberá información e participación de organismos públicos e privados de ámbitos estatal, autonómico e local. Neste espazo atoparanse experiencias e actividades entre expertos e actores que coñecen e interveñen no mercado de traballo.
Preténdese que sexa un lugar de referencia para o conxunto de investigadores, analistas e responsables de institucións públicas e privadas vinculadas ao conxunto dos diversos ámbitos do mercado de traballo. Terá un perfil interinstitucional e multidisciplinar.
9 . Obter un elevado impacto da difusión provincial do Observatorio das Ocupacións
O Director Provincial do SEPE de presentou las Palmas como exemplo de boa práctica, unha experiencia con profesorado dos masters da Universidade de de Las Palmas Gran Canarias , con persoal de lanzadeiras de emprego, con técnicos implicados en programas de emprego-formación e con alumnado de formación profesional. Todos eles contaron cunha detallada demostración onde se deu a coñecer os produtos do OO, o seu contido en profundidade e o seu acceso na web. Estas actuacións tiveron o efecto desexado que foi o incremento de accesos a páxinas do Observatorio e a descarga da información polo interese que o público percibiu nos contidos dos produtos.
Último día: conclusión das Xornadas
O segundo día das Xornadas dedicouse á celebración das mesas de traballo, unha por cada unha das liñas de traballo da rede do Observatorio das Ocupacións, nelas analistas dos distintos equipos de traballo debateron sobre o presente dos estudos que realizan, os avances conseguidos neste ano, a modernización e as innovacións que se pretenden implantar para o próximo ano.
Ao finalizar o debate das mesas de traballo, cada equipo presentou ao resto dos asistentes as conclusións de cada mesa e liña de traballo.
Ponencias de las Mesas de trabajo de la red del Observatorio de las Ocupaciones
1 . Equipo de Prospectiva do mercado de traballo
Na mesa de traballo concretáronse os obxectivos do traballo de prospección do mercado de traballo para este ano e os estudos prospectivos a realizar de sectores con potencial de creación de emprego:
- Enerxías renovables, que abarcará actividades relacionadas coa descarbonización e economía circular, a eficiencia enerxética e as enerxías renovables.
- Turismo, sector que pasa un momento de recuperación da actividade e o emprego tras Covid 19 , que require traballadores con certo nivel de profesionalización e recualificación. Observouse que existe dificultade de axuste entre a oferta e a demanda en ocupacións, principalmente en hostalaría. E enfróntase a retos como a sustentabilidade, a circularidad, a dixitalización e a innovación en promoción turística.
2 . Equipo de Competencias persoais
Un mercado laboral cambiante require competencias que non só se baseen en coñecementos e destrezas, senón que, ademais, inclúan actitudes e valores para o desenvolvemento profesional, esta foi a motivación para traballar neste tema neste ano. Actualmente non basta ter coñecementos técnicos e teóricos para traballar, tamén é necesario ter coñecementos transversais, destrezas e aptitudes que permitan resolver os problemas profesionais de forma autónoma e flexible.
O obxectivo final deste traballo é crear unha ferramenta pública e gratuíta de autodiagnóstico de competencias persoais. Este traballo alíñase co Ano Europeo das Competencias, utilízase unha linguaxe baseada nas competencias transversais ESCO. A avaliación de competencias persoais proporcionará beneficios para empresas e traballadores e permitirá destacar as habilidades dos empregados que requiren un adestramento adicional.
3 . Equipo de prospección e detección de necesidades de formación
A detección de necesidades formativas púxose en marcha por mandato legal artigo 4 da Lei 30 / 2015 , pola que se regulou o sistema de formación profesional para o emprego no ámbito laboral que depositou a función ao Observatorio do Servizo Público de Emprego Estatal. O momento actual é de redefinición do modelo de informe e de revisión da metodoloxía, de vincular o diagnóstico ao territorio e de adoptar as competencias da ESCO.
Presentouse un proxecto dentro do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (C 2313 ) adxudicado a FUNDAE para a detección de necesidades de formación nos diferentes sectores do tecido produtivo español, no que intervirá o Observatorio das Ocupacións na fase de recollida da información. O obxectivo do proxecto é identificar as necesidades de formación para integrar a información sobre dos perfís profesionais e as competencias requiridas polas empresas e crear unha ferramenta informática que se porá a disposición de calquera axente do mercado laboral.
4 . Equipo de Desaxustes oferta demanda. Aplicación tendencias
A relevancia do tema e a súa actualidade, fai que o estudo do axuste/desaxuste entre a oferta e a demanda de emprego teña entidade como para constituír un informe monográfico e é por iso que nace este ano este equipo de traballo.
O obxectivo do estudo é coñecer en profundidade a dimensión, non só cuantitativa senón cualitativa do fenómeno, analizando os resultados de diversas fontes como a Enquisa Trimestral de Custo Laboral (ETCL), e outros produtos do Observatorio das Ocupacións do SEPE, como o diagnóstico das necesidades formativas, a prospectiva provincial, os perfís da oferta, etc. Realizáronse traballos previos exploratorios da problemática, con remisión de enquisas a distintas empresas e entidades, que confirman a relevancia do problema.
O enfoque do informe oriéntase á delimitación e caracterización das dificultades, atendendo con especial interese á causalidade, seguramente multifactorial, e co obxectivo final de facilitar a toma de decisións, baseada en datos contrastados.
5 . Equipo de Calidade
O obxectivo deste equipo de traballo é contribuír a asegurar a fiabilidade, validez e accesibilidade da información sobre o mercado laboral que publica o Observatorio. Isto comporta asegurar a fiabilidade, validez e accesibilidade da información sobre o mercado laboral; avanzar cara á excelencia e dotar á rede de ferramentas para o control e rexistro de clientes/provedores; unificar a linguaxe da rede ao redor das competencias e a documentación e homoxeneización dos procesos de traballo
6 . Equipo de Barómetro, mobilidade dos traballadores, indicadores da futura plataforma Hipatia
Neste ano o equipo de mobilidade dos traballadores asume a creación dun barómetro do mercado de traballo e de indicadores que estará dispoñible ao público na futura plataforma Hipatia.
- Os Indicadores serán uns conxunto datos actuais que permiten avaliar o comportamento do emprego e realizar comparacións entre distintos ámbitos territoriais con datos sobre contratos e paro rexistrado. O obxectivo é ofrecer unha información do mercado de traballo de forma accesible, fácil e inmediata a partir dos nosos datos.
- O Barómetro de Emprego e Formación da Plataforma Hipatia, será un instrumento orientado a recoller a opinión de expertos relacionados co mercado laboral e a formación.
- A información de mobilidade xeográfica amplíase con novas análises sobre mobilidade sectorial ou ocupacional, é dicir, o cambio de sector ou ocupación que realiza un traballador respecto un traballo anterior.
7 . Equipo de Perfís da oferta de emprego
O estudo dos perfís profesionais das ofertas de emprego é unha liña de investigación iniciada no 2012 ano , profunda no coñecemento dos perfís profesionais e das competencias que requiren as empresas para cubrir os seus postos de traballo a través das súas ofertas de emprego na Web, axudando así a mellorar a empregabilidade dos traballadores.
Non se pretende cuantificar a oferta de emprego, senón perfilar os grandes trazos que conforman o desempeño dunha determinada profesión. Estúdanse perfís profesionais dun grupo, formado por unha ou varias ocupacións segundo a Clasificación Nacional de Ocupacións, que se seleccionan das ocupacións con mellor perspectiva no mercado de traballo. Os retos a superar son a mellora na selección de perfís futuros a estudar e superar a falta de ofertas en internet.
8 . Equipo de traballo de Automatización
O traballo deste equipo é transversal, co fin de avanzar na automatización de procesos e elaboración de informes, os retos próximos son:
- A consolidación da aplicación en Datawarehouse para a rede do Observatorio.
- .O novo deseño de datos e automatización por Actividade Económica por distintos ámbitos territoriais.
Nun contexto na que as estruturas sociais xa non perduran o tempo necesario para solidificarse, son necesarios equipos de traballo áxiles, onde todos os membros sexan conscientes de colaborar para que o proxecto siga avanzando.