A avaliación de políticas públicas, fortemente vinculada coa misión de supervisión fiscal, é unha tarefa central no labor da Autoridade Independente de Responsabilidade Fiscal (AIReF). Desde o organismo préstase especial atención á avaliación da política de emprego dada a súa relevancia económica e a súa influencia na sustentabilidade das finanzas públicas. Este artigo pretende brindar unha visión xeral das avaliacións realizadas pola AIReF no ámbito das políticas de emprego e mostrar os desafíos aos que se enfronta a avaliación deste tipo de políticas.

Palabras clave: Evaluación de políticas públicas, sostenibilidad de las finanzas públicas, políticas activas de empleo, salario mínimo. 
 

The evaluation of public policies, closely linked to the mission of fiscal oversight, is a central task in the work of the Independent Authority for Fiscal Responsibility (AIReF). The organization pays special attention to the evaluation of labour market policy due to its economic significance and its impact on the sustainability of public finances. This article aims to provide an overview of the evaluations conducted by AIReF in the field of employment policies and to highlight the challenges faced in evaluating this type of policy.

A avaliación de políticas públicas é, desde 2017 , unha tarefa central no labor da Autoridade Independente de Responsabilidade Fiscal (AIReF), que se encarga de velar pola sustentabilidade das finanzas públicas para asegurar o crecemento económico e o benestar da sociedade española a medio e longo prazo. A avaliación é unha función que garda un estreito vínculo coa misión de supervisión fiscal, xa que contribúe ao desenvolvemento de políticas baseadas na evidencia máis eficaces e eficientes, e así o entende o Consello de Ministros cando, desde 2018 , encárgalle realizar os denominados Spending Reviews. Na 2021 avaliación do gasto público incorpórase formalmente ás funcións da AIReF e o seu papel refórzase coa creación dunha división específica destinada a tal fin.

Nese marco, a política de emprego é un dos grandes focos de interese da AIReF pola súa relevancia económica e orzamentaria. Desde unha perspectiva global, as políticas de emprego son especialmente relevantes en países como España que contan con baixas taxas de emprego, altas taxas de paro, unha eleva incidencia do desemprego de longa duración e problemas de integración dos mozos no mercado laboral. No ámbito de traballo da AIReF, o comportamento do mercado de traballo está directamente relacionado cos ingresos fiscais a través das cotizacións sociais e outros impostos sobre as rendas do traballo e o consumo, pero tamén co gasto público en termos de prestacións e subsidios de desemprego. Doutra banda, o emprego está estreitamente vinculado coa actividade económica a curto e medio prazo e o seu bo comportamento pode contribuír a reducir o cociente de débeda pública polo crecemento do PIB, no seu denominador, ou a empeorala no caso dun aumento do desemprego. Esta relevancia explica o seguimento continuo que a AIReF realiza das magnitudes relacionadas co mercado de traballo e da política de emprego.

Non sorprende, por tanto, que o mercado laboral haxa tido un papel destacado no desenvolvemento da actividade de avaliación do gasto público na AIReF, xa que a análise das políticas activas de emprego formou parte dos dous primeiros exercicios de revisión do gasto (Spending Review) que lle encargou o Consello de Ministros en resposta ao compromiso adquirido coa Comisión Europea, e doutros estudos encargados por gobernos autonómicos. 

O resto do artigo pretende ofrecer unha panorámica das avaliacións que realizou a AIReF no ámbito das políticas de emprego. En particular, trátase de ilustrar con algúns exemplos as metodoloxías de avaliación aplicadas e de sintetizar as principais conclusións que se poden extraer destes estudos. Para coñecer con maior detalle cada un destes traballos, pódese consultar a páxina web da AIReF, na que se recollen os estudos e o material complementario correspondente (presentacións, notas de prensa, metodoloxía, gráficos e táboas, etc.), así como un observatorio dos achados e as propostas que se derivaron dos distintos estudos.
 

Dentro das políticas de emprego, os encargos recibidos pola AIReF evidencian o interese dos xestores públicos por avaliar a eficacia das políticas activas, aquelas que buscan mellorar o acceso ao emprego das persoas desempregadas e a empregabilidade da poboación en idade de traballar. O Consello de Ministros encargou á AIReF avaliar o conxunto das políticas activas de emprego no marco da primeira fase do Spending Review 2018 - 2021 e, na segunda, encomendoulle estudar a eficacia dunha delas: os incentivos á contratación en forma de bonificacións e reducións nas cotas á seguridade social. Posteriormente, os gobernos de e Castilla y León de solicitáronlle Extremadura a avaliación de programas do seu catálogo de servizos para persoas desempregadas, co fin de coñecer e mellorar a eficacia das súas actuacións ¹ .

Para levar a cabo os proxectos de avaliación, a AIReF presenta en primeiro lugar unha proposta de plan de acción onde, en colaboración cos promotores das avaliacións e cos responsables das políticas, concrétase o obxectivo da avaliación, o seu alcance temporal, a información e os colaboradores que considera necesarios, a metodoloxía que se aplicará e un calendario de traballo. Unha vez consensuada e aceptada esta proposta, ponse en marcha todas as tarefas, que terminarán coa confección dun informe onde se recollen os achados da avaliación e un conxunto de propostas para mellorar as debilidades que se identifiquen. Durante todo o proceso búscase a participación de expertos tanto na política a avaliar como nas técnicas a aplicar.

Desde principios de , 2023 ademais, esta información recóllese de forma sistemática no Observatorio de achados e propostas ² . O obxectivo desta iniciativa é dobre: o seguimento das propostas é unha ferramenta para achegar as evidencias ao responsable da política avaliada, impulsar a utilidade das avaliacións e mellorar a transparencia, pero tamén proporciona á AIReF información valiosa sobre o propio proceso de avaliación. En particular, coñecer as razóns polas que as propostas non se implementaron permite identificar novos elementos e factores de risco que se poderán ter en conta para mellorar a súa formulación en seguintes estudos. No futuro sería moi interesante que os gobernos encargasen á AIReF avaliar se as propostas aplicadas son capaces de corrixir as deficiencias detectadas ou se xeran efectos indeseados, o que completaría o ciclo da avaliación.

As metodoloxías empregadas nestes traballos son variadas e combínanse segundo as necesidades expostas en cada caso. Nun breve exercicio de síntese, poderíanse clasificar nas seguintes categorías:

• Análise documental: en todo o ciclo de deseño e xestión das políticas públicas xérase gran cantidade de información (estratexias, plans, instrucións, resolucións, memorias…) de utilidade para a avaliación, xa que revela as intencións explícitas dos decisores ao deseñar a política, os seus obxectivos e os seus mecanismos de funcionamento previstos. A axuda dos xestores resulta clave para identificar os documentos relevantes, que posteriormente se analizan de forma estruturada e sistemática.

• Entrevistas e enquisas: a interlocución cos responsables das medidas avaliadas é constante durante todo o proceso, pero ademais resulta moi valioso realizar entrevistas estruturadas ou semiestructuradas e enquisas nas que recoller a súa opinión sobre aspectos concretos. A panorámica complétase con enquisas aos participantes nos programas e ás entidades promotoras e incorporando a visión dos axentes sociais. Nesta fase é posible detectar obxectivos e intencións implícitas, así como outro tipo de estruturas informais que complementan ás explícitas ou formais que se recollen na documentación publicada.

• Análise comparada: a exploración de políticas e programas similares noutros ámbitos territoriais ou temporais é unha ferramenta moi útil para identificar debilidades e boas prácticas que alimentan a formulación de propostas. Ademais de establecer claramente os aspectos que se van a comparar e os criterios que servirán de guía á análise, é importante ter en conta o contexto social, económico e institucional dos países ou rexións seleccionados para a comparación.

• Técnicas cuantitativas de avaliación de impacto: a eficacia deste tipo de políticas adóitase medir en termos da probabilidade de que os seus beneficiarios estean a traballar nun determinado horizonte temporal tras a súa participación nos programas; comparando esta probabilidade entre os beneficiarios e un grupo de persoas de características similares pero que non foron partícipes das medidas a avaliar (grupo de control), estas técnicas permiten atribuír a causa das diferenzas ao programa. A técnica de diferenzas en diferenzas combinada con métodos de emparellamento é unha das opcións metodolóxicas máis utilizadas nos proxectos descritos.

As bases de datos que recollen información sobre o mercado laboral e as políticas de emprego resultan esenciais para levar a cabo a avaliación de impacto. Aínda que cada caso pode requirir algunha variable ou ficheiro específicos, os datos comúns a todas estas avaliacións proveñen principalmente de dúas fontes. 

En primeiro lugar, os servizos públicos de emprego contan con rexistros de todos os demandantes de emprego en cada momento do tempo e do historial de servizos proporcionados a cada un deles. Ademais, posúen información sobre os participantes en cada programa e sobre o seu desenvolvemento. Ambos os conxuntos de información permiten seleccionar individuos similares de fóra e dentro do programa cuxo desempeño no mercado laboral vaise a comparar. Leste desempeño pódese avaliar en termos dos contratos asinados, tamén rexistrados polos servizos públicos de emprego e, xunto cos rexistros anteriores, homoxeneizados con fins estatísticos polo Servizo Público de Emprego Estatal (SEPE).

Máis rica resulta a avaliación do desempeño laboral en termos de afiliación, posto que nese caso é posible coñecer en cada momento se unha persoa está a traballar ou non, así como as características do posto, como o tempo de traballo ou a súa remuneración. Estes rexistros de vida laboral son responsabilidade da Tesouraría Xeral da Seguridade Social (TGSS), que os cedeu á AIReF en todos estes proxectos para poder combinalos coa información dos servizos públicos de emprego. A pesar da excelente colaboración de todos os organismos demostrada na cesión dos datos, estas cruces realízanse ad hoc para cada estudo, sen que exista unha canle preestablecida e uns protocolos sistematizados entre a TGSS e os servizos de emprego que doten a estes exercicios de continuidade, axilidade e seguridade e disipen as inevitables reservas dos xestores que se enfrontan a este tipo de pedimentos por primeira vez.

Ademais dos encargos recibidos no ámbito das políticas activas, a AIReF avaliou outras políticas de emprego polo seu impacto en magnitudes relevantes para a supervisión da sustentabilidade das finanzas públicas, por exemplo a subida do salario mínimo que se produciu en . 2019 Esta foi unha avaliación exclusivamente cuantitativa baseada na Mostra Continua de Vidas Laborais e en series de afiliados moi detalladas, proporcionadas en ambos os casos pola TGSS.

Nos apartados seguintes destácanse algúns exemplos de aplicación destas metodoloxías nos proxectos desenvolvidos.

A primeira aproximación á avaliación das políticas activas de emprego ³  pretendía identificar os factores que podían estar a restar eficacia ás actuacións dos servizos públicos de emprego, que deben desempeñar a súa función nun mercado de traballo caracterizado polo seu elevado desemprego e por unha alta taxa de temporalidade.

Para levar a cabo un reto tan ambicioso foi necesario involucrar a multitude de axentes (Ministerio de Traballo, SEPE, servizos públicos de emprego das comunidades autónomas, TGSS…) e abordalo desde unha perspectiva global (cadro 1 ): analizáronse aspectos estratéxicos e procedimentais, estudouse a eficacia dalgúns programas, sentando as bases para avaliacións posteriores, e desenvolveuse unha guía para futuras avaliacións de eficiencia.

Moitas das conclusións e propostas deste estudo serviron para impulsar algúns dos cambios propostos na Lei de Emprego, como a creación do expediente laboral personalizado único ⁴ , a obrigatoriedade de comunicar as postos vacantes cos que conten as empresas e demais entidades empregadoras usuarias dos servizos de emprego ou o reforzo do rol da oficina de emprego buscando dotala dos recursos humanos e materiais suficientes  para poder responder á realidade laboral local. Dada a súa recente aprobación, será importante facer un seguimento da súa implementación e avaliar estas iniciativas para garantir que alcanzan a eficacia esperada. 

2 . 1 . 1 .    Incentivos á contratación

O seguinte estudo realizado pola AIReF no ámbito do emprego centrouse nunha única ferramenta de impulso do emprego: os incentivos á contratación mediante a bonificación ou redución das cotizacións á seguridade social ⁵ . Tratouse de responder principalmente a dúas preguntas: aumentan os incentivos a probabilidade de que os individuos aos que se dirixen atopen traballo ou emprendan unha actividade?; axudan a que os beneficiarios manteñan o seu emprego? Esta avaliación desde o punto de vista individual completouse cun estudo desde a perspectiva das empresas, co fin de analizar a súa resposta ante cambios na política de incentivos e determinar o seu efecto neto sobre o emprego.

Este proxecto contou cunha exhaustiva revisión da lexislación en materia de incentivos entre 2011 e 2018 , que resultou esencial para expor os exercicios de avaliación de impacto illando os efectos das múltiples medidas que se tomaron durante ese período (cadro 2 ). Ademais, puxo de manifesto a falta de armonización dos incentivos entre si e con outros instrumentos baixo a responsabilidade das comunidades autónomas.
 

Os resultados mostraron indicios da eficacia potencial dos incentivos, pois se constatou que si facilitan a obtención de emprego en períodos de crises. Con todo, os efectos positivos son modestos e atopáronse sobre todo en individuos cun nivel de formación medio-alto. Ademais, non perduran no tempo unha vez que desaparece o incentivo. Doutra banda, utilizando o Panel Empresa Traballador (PET), unha mostra representativa de empresas coa vida laboral completa dos seus traballadores, estimouse que a redución non anticipada dos incentivos nun 50 %, acaecida en xullo de  , 2012 ⁶ incrementou a caída do emprego aproximadamente un 8 %. En termos de avaliación de políticas, un cambio como este recibe o nome de experimento natural. Non son moi frecuentes, pero cando se producen son un dos métodos máis útiles de análise causal.

Á vista das conclusións alcanzadas, a AIReF propuxo abordar as reformas estruturais do mercado de traballo necesarias para poder focalizar e simplificar o sistema de incentivos e impulsar a súa vinculación con outras políticas activas e co ciclo económico; mellorar os contratos de formación e promover o seu uso e redeseñar os incentivos dirixidos á contratación de persoas con discapacidade. Algunhas destas propostas trasladáronse tanto á reforma laboral como á recente Lei de Incentivos, cuxo desenvolvemento será necesario avaliar para comprobar se os cambios melloran a súa eficacia. A pesar destes avances na boa dirección, queda aínda espazo para mellorar a coordinación coas subvencións das comunidades autónomas, con outros programas de activación e co ciclo económico. 

2 . 1 . 2 .     Formación

Os programas de formación son unha das ferramentas máis utilizadas polos servizos públicos de emprego para activar ás persoas desempregadas e actualizar os seus coñecementos e capacidades co fin de facilitarlles o acceso ao emprego. En ocasións combínanse con outras accións de apoio, como orientación laboral, desenvolvemento de habilidades de procura de emprego ou compromisos de contratación por parte das empresas.

A AIReF avaliou varios destes programas por pedimento dos gobernos de  e Castilla y León ⁷ de .. Extremadura ⁸

No primeiro caso, para dar resposta ás inquietudes dos responsables do servizo público de emprego de , Castilla y León expúxose unha avaliación de carácter multidimensional que, no ámbito da formación, organizouse no tres eixos representados no cadro 3 . 

Entre outras tarefas, neste estudo realizouse unha análise do conxunto de indicadores producidos con distintos fins no que se utilizou un sistema de semáforo (cadro 4 ) aplicado a unha selección de criterios de avaliación para cada indicador individual (adecuación, pertinencia, relevancia, claridade, accesibilidade e regularidade) e para o conxunto (cobertura, suficiencia, complementariedade, comparabilidad, duplicidades, transparencia, evaluabilidad, regularidade e participación).

A aplicación de técnicas de avaliación de impacto ás bases de datos descritas no primeiro apartado atopou resultados positivos dos programas de formación na empregabilidade, que varían segundo a familia formativa e diminúen no tempo. Os cursos de formación tradicionais, coñecidos como programa FOD en , Castilla y León aumentan entre 5 e 10 puntos porcentuais a probabilidade de atopar un traballo, sobre unha probabilidade entre o 25 % e o 45 % de quen non participan no programa. O gráfico 1 A mostra o cambio na probabilidade de atopar traballo, en puntos porcentuais, que se produce por participar nun curso da familia de comercio e mercadotecnia (COM), servizos socioculturais e á comunidade (SSC), hostalaría e turismo (HOT) e administración e xestión (ADG), varios meses despois da súa finalización. Neste último caso, o impacto do programa sería nulo. Cando a formación se acompaña de accións de orientación e de apoio á inserción laboral (programa OFI), a probabilidade de atopar traballo aumenta entre 10 e 15 puntos porcentuais adicionais sobre as persoas que reciben unicamente formación. Con todo, este efecto obsérvase unicamente nos primeiros meses tras a finalización do curso e desvanécese no medio prazo (gráfico 1 B).

Os achados derivados desta avaliación mostraron que un deseño apropiado dos programas de formación pode ser de especial utilidade á hora de reducir o desemprego xuvenil ou a incidencia do desemprego de longa duración, dúas das debilidades estruturais do mercado de traballo español, e levaron á AIReF a propor unha revisión do modelo de financiamento e provisión da formación para desempregados no ámbito laboral, mellorando algúns aspectos do modelo vixente como a promoción da natureza pluridimensional dos programas ou o adecuado dimensionamento e orientación da oferta formativa. Tamén se formularon propostas específicas para impulsar o seguimento e avaliación das accións formativas. 

2 . 1 . 3 .    Contratación directa

Os programas de contratación directa son iniciativas para xerar postos de traballo de maneira directa ante a escaseza de oportunidades de emprego en determinadas áreas. O obxectivo destes programas consiste en ofrecer experiencias laborais de carácter temporal aos seus beneficiarios, principalmente persoas con dificultades de inserción laboral, co propósito de mantelos en contacto co mercado e mellorar a súa empregabilidade no medio e longo prazo, así como de manter as súas rendas.

A AIReF avaliou varias iniciativas deste tipo de políticas activas de emprego nos proxectos de e Castilla y León Extremadura , adaptando o enfoque ao deseño e obxectivos de cada programa.

Por exemplo, a análise dun programa de contratación pública de desempregados da minaría en concellos afectados polo declive desta actividade (ELMIN) atopou que, en termos de emprego, o único beneficio do programa foi o tempo que os participantes permaneceron contratados baixo o mesmo, posto que non mellora a súa inserción laboral posterior. Este resultado está en consonancia cos metaanálisis de Card, Kluve e Weber de e 2010 2018 , unha referencia da literatura empírica sobre avaliación de impacto do PAE. 

No gráfico 2 obsérvase que ata tres meses despois da finalización do programa as persoas contratadas en ELMIN teñen unha probabilidade de atopar un emprego 15 puntos porcentuais inferior á das persoas de similares características que non participan nel. Trátase dun efecto moi habitual nos programas de emprego, coñecido como efecto encajonamiento ou lock-in effect en inglés, que se produce porque as persoas que participan no programa dedican menos tempo e esforzo á procura de emprego que aqueles que non participan. En cambio, a partir do seis meses, obsérvanse efectos positivos, aínda que non significativos en termos estatísticos. 
 

Á vista dos achados atopados na avaliación,  propúxose impulsar unha maior focalización destes programas nos colectivos con maiores dificultades para atopar un emprego alternativo, o deseño eficaz de programas que combinen formación e emprego e un maior impulso ao acompañamento e orientación aos beneficiarios ao finalizar os programas.
 
 

O incremento do salario mínimo interprofesional é outra das medidas do ámbito laboral que, polas súas implicacións orzamentarias e económicas, é obxecto de seguimento e avaliación por parte da AIReF. As consecuencias desta medida poden ser múltiples: desde o punto de vista orzamentario, vía cotizacións sociais; desde unha perspectiva económica, pode aumentar o consumo e mesmo estimular a participación dos traballadores no mercado laboral, sempre que o incremento do custo laboral non provoque unha redución da contratación ou unha destrución de emprego; desde o punto de vista da equidade, pode reducir a desigualdade, aínda que os efectos poden verse minorados se a posible destrución de emprego concéntrase nos individuos e traballadores máis vulnerables. Os efectos do salario mínimo sobre o emprego e outras variables estudáronse tamén desde un punto de vista empírico en moitos países, rexións e sectores, con resultados moi heteroxéneos.

En xaneiro de produciuse 2019 en España unha subida do SMI do 22 %, ata 900 os euros mensuais, unha magnitude moi superior ás rexistradas en décadas anteriores. Un ano despois da súa entrada en vigor a AIReF realizou unha avaliación ⁹  cunha formulación metodolóxica novo, que combina a perspectiva macroeconómica co uso de información e técnicas micro. En ausencia de microdatos individuais no momento da realización do traballo, aplicouse o enfoque micro, que compara grupos afectados e non afectados, a series de datos agregados moi granulares (por provincia, sector de actividade e características dos traballadores) proporcionadas pola TGSS. Para determinar cales eran os grupos afectados identificados construíuse un indicador multidimensional a partir de datos individuais.

Un indicador relevante da incidencia potencial da subida é a porcentaxe de traballadores que gañan menos que o novo SMI en cada colectivo analizado ¹⁰ . De ter a subida algún efecto significativo sobre o emprego, leste sería maior naqueles colectivos ou celas onde esa porcentaxe fose maior. Con todo, o custo que ten a medida analizada para unha empresa depende tamén do salario inicial dos traballadores afectados e a súa distancia ao salario mínimo establecido. Así, o indicador utilizado na análise cuantifica a porcentaxe de traballadores afectados directamente pola subida en distintos subgrupos e pondérao pola distancia entre o novo limiar e a base de cotización ¹¹  do individuo.

A avaliación concluíu que, como consecuencia do incremento do SMI en , 2019 reduciuse o ritmo de crecemento do emprego entre 0 , 13 e 0 , 23 puntos porcentuais, ou, dito doutra maneira, perdéronse entre 19 . 000 e 33 . 000 afiliados en . . 2019

A aprobación da directiva europea sobre salarios mínimos adecuados concedeu unha relevancia especial a esta medida, ao establecer procedementos para garantir a adecuación do salario mínimo legal como a determinación de criterios claros para a súa fixación, mecanismos de actualización e apoio en órganos consultivos. Por iso, é conveniente seguir profundando na análise dos seus efectos para contribuír a guiar as decisións sobre a súa evolución e consolidar iniciativas como a comisión de expertos constituída polo Ministerio de Traballo, encamiñadas a reducir a incerteza neste ámbito e acordar unha senda a medio prazo para o SMI, reforzando a transparencia, establecendo calendarios e promovendo a dispoñibilidade de información detallada, relevante e puntual. 
 

A capacidade de interlocución da AIReF cos distintos niveis da administración e a súa deber de colaboración, a diversidade de metodoloxías aplicadas, adaptadas a cada proxecto, e a independencia da AIReF, resultaron clave no desenvolvemento dos estudos anteriores, que proporcionaron evidencia nova sobre os efectos das políticas e contribuíron a impulsar e deseñar as reformas en política de emprego, tan relevante nun país como o noso, que se están levando a cabo ao amparo do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia.

Pero este non é o único beneficio destes exercicios: o camiño percorrido ha contribuído a sentar as bases para integrar a avaliación no ciclo das políticas públicas, impulsou o uso dos rexistros administrativos con fins de avaliación, introduciu novos enfoques e técnicas de análises e desenvolveu novas habilidades e un maior coñecemento das políticas nos equipos de avaliación, promovendo a colaboración entre administracións. A AIReF foi testemuña activa de como, desde as súas primeiras experiencias cos Spending Review, xurdiu un ecosistema ao redor destas avaliacións formado por expertos e investigadores, consultores e universidades que contribuíron ao desenvolvemento da cultura avaliadora e á súa imprescindible aplicación ás administracións públicas.

En paralelo, en España déronse pasos moi importantes nesta materia. Por mencionar os avances máis relevantes relacionados co tema deste artigo, produciuse a xa mencionada incorporación da avaliación do gasto público ás funcións da AIReF, formalizouse o compromiso de que o goberno dea continuidade aos exercicios de revisión do gasto mediante encargos anuais á AIReF e estableceuse a publicación dun informe anual por parte do Ministerio de Facenda co seguimento das propostas dos este exercicios. Tamén se aprobou a Lei de institucionalización da avaliación de políticas públicas na Administración Xeral do Estado, que recupera un organismo dedicado especificamente a promover e estandarizar a avaliación de políticas e, no ámbito do mercado laboral, a Lei de Emprego presenta unha aposta decidida pola avaliación das políticas de emprego, destacando que serán obxecto dunha avaliación continuada, planificada, dirixida no seo do Sistema Nacional de Emprego e realizada con carácter externo e independente.

Desde a experiencia da AIReF pódense identificar varios retos para que estes esforzos desemboquen nunha avaliación útil para os xestores públicos e para a sociedade en xeral. Hanse de compasar os tempos da xestión pública e os da avaliación, quizais calendarizando os obxectivos desta segundo o horizonte temporal dos posibles impactos da política, pero tamén dotando de flexibilidade á formación de equipos, en colaboración coa universidade e o sector privado. Ademais, resulta imprescindible promover espazos de diálogo e colaboración entre os avaliadores e os xestores, de forma que os primeiros poidan incorporar á avaliación o coñecemento e inquietudes dos segundos e estes poidan maximizar a utilidade das análises. Por último, é de suma importancia xerar a información necesaria para a avaliación desde o deseño dos programas ou políticas e seguir sistematizando canles e protocolos áxiles de intercambio entre administracións e de posta a disposición dos analistas, sen descoidar as indispensables garantías de seguridade e confidencialidade. 

A AIReF continuará monitorando e avaliando o comportamento do mercado de traballo e o impacto das políticas de emprego como parte do seu labor de supervisión das finanzas públicas. Desde a perspectiva de avaliación, confía en seguir achegando evidencia mediante futuros encargos neste ámbito, tal e como se recolle no compromiso do Consello de Ministros para o Spending Review 2022 - 2026 . Ademais, resultaría moi relevante avaliar o sistema educativo, en particular a nova Lei de Formación Profesional, e outras medidas que afecten o funcionamento do mercado laboral, dados os enormes retos que aínda temos por diante.