A hostalaría é a terceira actividade en xeración de emprego, e segue sendo un sector moi intensivo en incorporación de traballadores ao mercado laboral. Nos últimos 20 anos dobrou practicamente os empregos (pasando de millón 1 que había no 2000 ano a máis 1 , 9 millóns que alcanzou en agosto), mentres que a incorporación de mozas ao mercado laboral é 1 / 3 inferior a hai 20 anos, cunha pirámide poboacional cada vez máis envellecida.  A falta de traballadores é un problema estrutural que require de novas fórmulas para mellorar a situación do sector neste sentido, incentivando unha formación profesional de calidade, así como a de estreitar lazos de colaboración con países iberoamericanos como fórmula de incorporación de traballadores cualificados ao sector.

En España, o sector da hostalaría caracterízase por ser un dos sectores económicos con maior potencial e capacidade de xeración de emprego. Este sector está composto por preto de . 320 000 establecementos que dan emprego directo a , 1 7 millóns de traballadores, o que supón o 8 % do emprego total de España e o 64 % do emprego turístico, e segue sendo un sector moi intensivo en incorporación de traballadores ao mercado laboral, sendo a terceira actividade en xeración de emprego. A maior parte corresponde á rama de restauración, que representa máis do 78 % do total do emprego hostaleiro.  

A falta de traballadores no sector vén sendo un problema estrutural en toda España nos últimos 20 anos. O sector hostaleiro non é o único afectado, outros sectores económicos situados en medios rurais, España de interior, zonas envellecidas e actividades con forte temporalidade, tamén atopan o mesmo problema. Concéntrase principalmente en zonas das illas ou de costa e zonas onde hai volume de actividade moi alto, con moita actividade durante fins de semana e festivos, así como na tempada de verán.

Neste sentido, segundo enquisa realizada aos empresarios hostaleiros sobre a tempada estival nos seus negocios, un 63 , 2 % dos hostaleiros manifesta que tivo dificultades á hora de atopar traballadoreseste verán, o que tivo que liquidar reducindo horarios de atención e aforo (pechando zonas do establecemento, quitando mesas…), ampliando quendas, facendo horas extra ou contratando a persoal non cualificado.

Pola propia natureza das diferentes actividades hostaleiras, as empresas máis grandes que permiten unha maior rotación de persoal (o que mellora a flexibilidade e a conciliación coa vida persoal) non teñen os mesmos problemas de falta de persoal que aquelas máis pequenas que teñen unha menor marxe de manobra. Así como tampouco as que contan con perfís que requiren unha maior cualificación profesional que permite maiores soldos medios.

Segundo os últimos datos da Enquisa Trimestral de Custo Laboral do INE, das preto de . 149 000 vacantes que había no primeiro trimestre do ano, correspondían a hostalaría 8 . 217 , o 5 , 5 % do total. Comparando cos datos do mesmo trimestre do ano anterior supón un incremento dun 18 , 2 %, e dun 55 , 7 % se se compara co mesmo período de , 2019 antes da pandemia.
 

No sector hostaleiro é destacable o elevado desemprego no segmento de traballadores novos, en paralelo ao envellecemento progresivo dos persoais laborais O sector dobrou practicamente nos últimos 20 anos os empregos(pasou de millón 1 que había no 2000 ano a , 1 7 millóns de traballadores que chegou a haber en , 2019 cifra que se superou no verán deste ano, en que se alcanzaron algo máis de , 1 9 millóns de traballadores), mentres que a incorporación de mozas ao mercado laboral é 1 / 3 inferior a hai 20 anos,cunha pirámide poboacional cada vez máis envellecida.

Estas cifras fan que teñan lugargraves desaxustes entre a oferta formativa e as oportunidades do mercado laboral, facéndose necesario unha aposta maior pola formación neste sector, debido á falta de persoal que existe e da cualificación necesaria de forma xeneralizada en todos os niveis da hostalaría, desde os que requiren titulacións superiores, a outros que esixen formación máis específica de cociña e gastronomía. Faise necesario apostar pola cualificación dos profesionais e facer esta profesión atractiva incentivando unha formación profesional de calidade, con acceso a un mercado laboral con capacidade de progresión e estabilidade. 

Neste sentido o sector está a facer un importante esforzo por mellorar as condicións salariais para reter talento. Segundo os datos da Enquisa de Custo Laboral referido ao último trimestre de , 2022 a hostalaría foi o sector onde máis subiu o custo salarial, cun incremento do 12 , 6 %.
 

Da enquisa realizada aos empresarios hostaleiros a través do Indicador de Confianza Hostaleira realizado por Hostalaría de España trimestralmente, na que se lles consultaba sobre os principais problemas que atopan á hora de contratar traballadores, despréndese a falta de formación específica como o principal inconveniente que teñen os hostaleiros á hora de atopar traballadores ( 60 , 6 %), seguido das dificultades en adaptarse aos horarios, en máis da metade dos casos, e a falta de profesionalidade ou o desinterese.

Segundo o Observatorio da FP de CaixaBank Dualiza, na presente década crearanse case 900 . 000 oportunidades de emprego no sector da Hostalaría, o que supón o 11 , 5 % do total de oportunidades no sector Servizos. Ademais, segundo o estudo FPAnálisis do Observatorio da FP de CaixaBank Dualiza, a pesar das elevadas expectativas de emprego futuras apenas 50 . 000 estudantes optaron o pasado ano por un ciclo de FP de Hostalaría e Turismo nas súas modalidades de FP Básica, Grao Medio ou Superior. Unha cantidade insuficiente para cubrir a falta de profesionais futura. De feito, esa falta de persoal cualificado é un dos grandes problemas que xa arrastra o sector onde o 70 % das persoas que traballan neste ámbito non contan cunha cualificación específica. A maior parte deles apenas conta coa educación obrigatoria ( 48 , 9 %).

A iso súmase que os certificados de profesionalidade que poderían servir para acreditar as competencias de quen desenvolven a súa actividade na restauración desde hai anos sen contar con ningunha certificación apenas teñen un peso residual entre eses profesionais da hostalaría (non chega ao 1 %).

Doutra banda, é urxente resolver unha serie de rixideces no mercado laboral, auspiciadas pola fragmentación do mercado interno en mercados 17 laborais, que expón toda unha serie de problemas:   falta de políticas activas favorecedoras da mobilidade xeográfica;rixidez no mercado da vivenda e nula oferta de vivendas dignas para os traballadores que se gañan a vida coa participación en tempadas consecutivas; o establecemento de sistemas asistenciais e políticas pasivas que fomenten a volta á actividade e a reciclaxe profesional; a falta de formación de reciclaxe profesional que fai que non haxa axilidade para a reconversión profesional en actividades económicas que non teñen continuidade.

Así mesmo, para liquidar a falta de traballadores, é importante buscar novas fórmulas e estreitar lazos de colaboración con países iberoamericanos como fórmula de incorporación de traballadores cualificados ao sector.