1 . As funcións dos servizos para o emprego
Os servizos para o emprego, denominados, en terminoloxía internacional, servizos de (ou “para o”) mercado de traballo son –nunca está de máis comezar por lembralo- os dirixidos a realizar unha xestión do mercado laboral que permita o bo funcionamento da oferta e a demanda de traballo, a resolución de problemas que ocasionen desaxustes estruturais entre ambas, e a disposición de ferramentas institucionais que contribúan ao encontro de oferentes e demandantes e con iso á satisfacción das necesidades laborais das empresas e das persoas traballadoras.
Trátase, obviamente, dun labor complexo, en primeiro lugar, polas dimensións do mercado de traballo, o maior na economía. Pero, tamén polas súas complexas características: aliñar o máis posible as necesidades da demanda e a oferta de traballo ao longo e largo do tecido produtivo, tendo en conta así mesmo as das persoas que buscan emprego, non é tarefa sinxela, e require a disposición de institucións e ferramentas de gran amplitude que permitan o axuste da forma máis eficaz.
Para iso, estes servizos dirixidos á xestión do emprego e do mercado de traballo deben estar, para o seu debido funcionamento, estreitamente vinculados e articulados.
As dúas funcións esenciais que deben cumprir son, por unha banda, resolver o problema dos desaxustes entre a oferta e a demanda de traballo que ocasiona os elevados niveis de paro estrutural, que se manifestan na existencia e permanencia no tempo de importantes taxas de paro de longa duración que non se reducen proporcionalmente mesmo en contextos como o actual de forte e sostida creación de emprego. Trátase, pois, de desaxustes na dimensión competencial e/ou na xeográfica entre a oferta e a demanda de traballo, entre as características, necesidades e perfís dos postos de traballo das empresas, e do sistema produtivo en xeral, e das cualificacións e capacidades das persoas desempregadas.
E por outra, a segunda función esencial que deben cumprir os servizos para o emprego consiste en reducir así mesmo os custos dos procesos de recrutamento das empresas, especialmente onerosos no caso das empresas pequenas, así como os tempos necesarios para a casación das necesidades das empresas no proceso de cobertura dos postos de traballo coas persoas desempregadas que están a buscar activamente eses empregos e dispoñen das capacidades e competencias para ocupalos.
Este segundo desaxuste, que se denomina paro friccional, é tanto máis importante canto menos eficaces, efectivas e eficientes resulten as funcións de intermediación que se realizan polos servizos para o emprego, sexan públicos ou privados.
Nun mercado de traballo como o español, cuxo tamaño é considerable tanto desde o punto de vista das grandes cifras da poboación activa e desempregada, como desde o número de empresas, ambos os desaxustes resultan, en ausencia de servizos de emprego eficaces, particularmente importantes. Ocasionando custos tanto económicos como sociais moi elevados.
Os servizos de emprego e de mercado de traballo deberían atender, ou ter como referencia, un modelo ideal para o cal existen referencias claras nos sistemas vixentes nun bo número de países da nosa contorna europea. Se na súa xénese e na súa xestación non foi así, como sucede en España, iso tivo e ten unha serie de consecuencias que entrañan, finalmente, diversos tipos de problemas, entre os cales algunhas das máis importantes foron e seguen sendo as seguintes:
a. Un subdesarrollo xeral dos servizos de mercado de traballo
b. A apenas existencia de servizos fundamentais como os dirixidos ás empresas
c. A falta de eficacia global das políticas de emprego